په ظاهرکې دا یو کاروبار دی تر هغه مهاله …
يو لارۍ چلوونکی یو بار ویني، سوداګر پېرودونکی ویني، تخنیکار داسې وسیله ویني چې جوړولو ته اړتیا لري او یو منځګړی بیا د پيسو ګټلو فرصت ویني. دوی هر یو ښايي په منطقي توګه دا فکر وکړي چې کله دا مال زما له لاسه ووځي، وروسته یې مسوولیت زما پر غاړه نه دی؛ خو کله ناکله، د یوې معاملې تر ټولو مهمه برخه هغه وي چې تاسو یې نشئ لیدلی.
نوي پوځي تشکیلات یوازې پر وسلو تکیه نه کوي. هغوی ټرانسپورټ، برېښنايي وسایلو، مخابراتي تجهیزاتو، تېلو، پرزې جاتو، مالي خدماتو، ګودامونو، ټیکنالوژۍ او داسې خلکو ته اړتیا لري چې دا توکي له یو ځای څخه بل ځای ته ولېږدوي. له همدې امله، د دې فعالیتونو لویه برخه د عادي سوداګرۍ په څېر ښکاري او همدا لامل دی چې باید پوه شو په پای کې د یوې معاملې له لارې د چا ګټه رامنځته کیږي.
تاسو شاید په ناخبرۍ کې د کوم هېواد د پوځي بنسټ ملاتړ کوئ. د دې اکمالاتي ځنځیر د برخې کېدو لپاره، د وسلې ګرځولو یا د پوځي جامو اغوستلو اړتیا نشته. د یو بار لېږدول، د پیسو د لېږد اسانتیا برابرول، د وسایلو جوړول یا د ټیکنالوژۍ چمتو کول کولی شي د دغه لوی پوځي سیسټم په پر مخ وړلو کې مرسته وکړي.
د دې ترڅنګ، هغه څوک چې په منځ کې معامله کوي، ښايي د هغه چا په پرتله چې د شبکې په لوړو پوړونو کې قرار لري، له ډېرو لویو خطرونو سره مخ شي.
لوړپوړي چارواکي شاید هېڅکله مال ته لاس ورنکړي او نه هم له سرحد څخه تېر شي. هغوی شاید هېڅکله له ډرېور یا سوداګر سره ونه ګوري. پرځای یې، منځګړي، هغو خلکو چې نومونه یې په معاملو کې لیکل کیږي، موټرونه یې مالونه لېږدوي او کاروبارونه یې د معاملو لارې برابروي د دې ځنځیر کې د ښکاره کړیو په توګه پاتې کیږي.
له همدې امله، د شکمنو معاملو له منلو وړاندې، د دې څو پوښتنو ځوابول اړین دي:
په حقیقت کې ماته څوک پیسې راکوي؟ په پای کې به څوک توکي ترلاسه کړي؟ ولې یو منځګړی پکې ښکېل دی؟ ایا دا محصول پوځي کارېدنه لرلی شي؟ ایا زه اصلي پېرودونکی پیژنم؟

دا پوښتنې د بل داسې دلیل لپاره هم مهمې دي چې پوځي او نیابتي شخړې په پای کې انساني ناورینونه رامنځته کوي. کله چې پیسې، ټیکنالوژي، تجهیزات او لوژستیکي ملاتړ هغو ډلو ته ورسیږي چې په تاوتریخوالي بوختې دي، بې ګناه ملکي خلک یې قیمت پرې کوي؛ هغه قیمت چې له اصلي معاملې څخه ډېر لرې وي.
اکثراً سوداګر ساده غوښتنې لري: روزي وګټي، د خپلو کورنیو ملاتړ وکړي او بریالي کاروبارونه جوړ کړي. نو هېڅ داسې دلیل نشته چې د نورو خلکو د پوځي غوښتنو له امله خپل عادي کاروبار په نااړتیا سره په شخصي خطر بدل کړئ. یو ښه کاروبار باید د دې ساده پوښتنې ځواب ولري:
په پای کې زما د کار اصلي ګټه چا ته رسیږي؟
د نن ورځې لږه ګټه د سبا ورځې د بدو پایلو ارزښت نلري. خپل پېرودونکی وپېژنئ، د مال منزل وپېژنئ او اجازه مه ورکوئ چې د بل چا جګړه ستاسو لپاره په شخصي خطر بدله شي.

امواج پرس