د خبریالانو پر وړاندې د جرمونو د معافیت د پای ته رسولو نړیواله ورځ
د نومبر دوهمه د خبریالانو پر وړاندې د جرمونو د معافیت د پای ته رسولو نړیواله ورځ ده؛ یوه ورځ چې د خبریالانو پر وړاندې د تاوتریخوالي ته د پام اړولو، د هغوی د وژنو د تعقیبولو او د عاملینو د حساب ورکولو په هدف لمانځل کیږي.
د رسنیو فعالین وايي چې د خبریالانو لپاره د امنیت برابرول یوازې د فزیکي بریدونو مخنیوي پورې محدود ندي؛ پدې کې د آزاد فعالیت لپاره شرایط چمتو کول، د ګواښونو او ډارولو مخنیوی، او د قانوني اقدام تعقیب هم شامل دي.
د خبریالانو پر وړاندې د تاوتریخوالي قضیې هم پدې برخه کې مهمې دي.
صفی الله مطق، چې د یوې رسنۍ لپاره کار کوي، وايي: “هغه سازمانونه چې د خبریالانو ملاتړ کوي باید د خبریالانو ملاتړ ته جدي وي او د کاغذ پر مخ د ژمنو پرځای په عمل کې خپل ارادې ثابتې کړي.”
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې او د یوناما مشره، رباب فاطمه هم د خبرو اترو، سولې او ښې حکومتولۍ په پیاوړتیا کې د خبریالانو رول باندې ټینګار کوي، او وايي: “د خبریالانو کار د خبرو اترو، سولې او ښې حکومتولۍ د پیاوړتیا لپاره اړین دی؛ د هغو نارینه وو او ښځو لپاره چې خپل ژوند یې د حقیقت لټون ته وقف کړی دی، امنیت او معافیت چمتو کول باید په افغانستان او ټوله نړۍ کې زموږ ټولو لپاره لومړیتوب وي.”
له بلې خوا، د اطلاعاتو او کلتور وزارت چارواکي، که څه هم دوی د خبریالانو په وړاندې د جرمونو او تاوتریخوالي په اړه دقیق احصایې نه دي وړاندې کړي، وايي چې د خبریالانو ملاتړ او د دوی ستونزو ته د رسیدو هڅې روانې دي.
د وزارت ویاند خبیب غفران زیاتوي: “د خبریالانو لپاره د اطلاعاتو او کلتور وزارت ملاتړ دوام لري، او د رسنیو د سرغړونو په برخه کې، هرکله چې کومه ستونزه رامنځته شي، موږ یې د رسنیو د مالکینو سره په مشوره حل کوو.”
په ورته وخت کې، یونیسکو خبرداری ورکوي چې د خبریالانو په وړاندې د بریدونو په میتودونو کې د بدلون سره سره، د دې جرمونو معافیت دوام لري.
دا سازمان له حکومتونو، رسنیو او مدني ټولنو څخه غواړي چې د خبریالانو د ساتنې لپاره اقدام وکړي او عاملین یې مسؤل وګڼي.
په ټوله نړۍ کې د خبریالانو پر وړاندې د جرمونو په اړه د یونسکو احصایې ښیي چې د ۲۰۰۶ او ۲۰۲۵ کلونو ترمنځ په ټوله نړۍ کې له ۱۶۰۰ څخه ډیر خبریالان وژل شوي دي.
د خبریالانو د وژنې ۸۶ سلنه قضیې لا هم نه دي حل شوي، او په ۲۰۲۴ او ۲۰۲۵ کلونو کې ۱۸۹ خبریالان په تاوتریخوالي بریدونو کې وژل شوي دي.
د دې وژنو ۶۷ سلنه په شخړو سیمو کې شوي، چې ۵۰ خبریالان یې په شپږو جنګي سیمو کې د ډرون بریدونو کې وژل شوي دي.
د دې ورځې په مناسبت، د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوتریس هم وویل چې په ټوله نړۍ کې خبریالان د حقیقت ویلو لپاره دروند قیمت ورکوي.
د هغه په وینا، د خبریالانو په نښه کول او د دوی د راپور ورکولو خاموش کول ټولو ته زیان رسوي.
هغه د خبریالانو لپاره د عدالت غوښتنه وکړه.
د افغان خبریالانو د خوندیتوب کمیټې مشر جمیل وقار په دې اړه وویل: “حکومت باید د خبریالانو حقونو ته پاملرنه وکړي او په مختلفو برخو کې یې ملاتړ وکړي.”
د خبریالانو پر وړاندې د جرمونو د معافیت پای ته رسولو لپاره د قضیو جدي څېړنې، د مرتکبینو پیژندل او د قانون په وړاندې د هغوی د حساب ورکولو ته اړتیا ده؛ یو داسې عمل چې کولی شي خبریالانو ته د خوندي کار کولو او
د رسنیو د آزادۍ د ساتنې لپاره اساس چمتو کړي.
لومړی نظر وکړئ on "د خبریالانو پر وړاندې د جرمونو د معافیت د پای ته رسولو نړیواله ورځ"