لومړۍ برخه — تکفیر او د سټراټیژیکې ځان وژنه منطق
د اسلامي دولت د خراسان څانګې یو له بنسټیزو تضادونو څخه دا دی چې که څه هم دا ډله د اسلام له دفاع څخه خبرې کوي، خو د دوی ډېری قربانیان پخپله مسلمانان دي. په ټول افغانستان او پاکستان کې، داعش خراسان په وار وار سره شیعه لمونځ کوونکي، سني عالمان، د طالبانو دیني عالمان، قومي مشران او عام مسلمانان د «تکفیر» تر عقیدې لاندې په نښه کړي دي؛ یعنې د نورو مسلمانانو مرتد ګڼل چې سزا یې مرګ یا عقوبت بولي.
په لومړي نظر کې، تکفیر د افراطي ډلو د پیاوړتیا وسیله ښکاري. دا کار ایډیالوژیک وضاحت رامنځته کوي، نړۍ په «پاکو مؤمنانو» او «دښمنانو» وېشي او وسله ‌والو ته د تاوتریخوالي لپاره مذهبي توجیه ورکوي. د خراسان څانګې لپاره، تکفیر دا امکان برابروي چې نږدې هر مخالف غیر مشروع وښيي: طالبان د دولتونو سره د خبرو اترو له امله «مرتد» بولي، دیني عالمان د داعش د عقیدې د ردولو له امله «فاسد» ګڼي او عام مسلمانان که په ډیموکراټیکو یا ملي سیسټمونو کې برخه واخلي، مباح الدم بولي.
خو دا ایډیالوژیکه سختدریځي یوه ویجاړونکې سټراټیژیکه ستونزه رامنځته کوي.
هرڅومره چې د خراسان څانګه د تکفیر دایره پراخوي، په همغه اندازه ځان ته دښمنان ډېروي. دا سازمان په اسلامي ټولنو کې د ملاتړ ترلاسه کولو پر ځای، په دوامداره توګه ځان له هغوی څخه منزوي کوي. دا حالت په پاکستان او افغانستان کې پر مذهبي شخصیتونو او مذهبي- سیاسي خوځښتونو په وروستیو بریدونو کې په ښه توګه لیدل کېدی شي.
د ۲۰۲۵ کال په جنوري میاشت کې، داعش خراسان د افغانستان په بغلان ولایت کې د طالبانو د پلوي دوو دیني عالمانو باندې د برید مسؤلیت په غاړه واخیست چې یو یې ووژل شو او بل یې ټپي شو. دا برید په ځانګړي ډول هغه علماء په نښه کړل چې د طالبانو له اسلامي حکومتولۍ سره همغږي بلل کېدل.
همدارنګه، د ۲۰۲۵ کال په فبروري میاشت کې، د پاکستان په «دارالعلوم حقانیه» مدرسه کې د جمعې تر لمانځه وروسته په یو ځانمرګي برید کې مشهور عالم مولانا حامد الحق حقاني او څو نور کسان ووژل شول. دا مدرسه چې له ډېرې مودې راهیسې د دیوبندي فکر او د طالبانو له ډېری شخصیتونو سره تړاو لري، دقیقا د هغه رقابت کوونکي سني مذهبي مرجعیت استازیتوب کاوه چې داعش خراسان یې غیر مشروع بولي.
دا بڼه تاریخي سابقه لري. د اسلام لومړنیو عالمانو د «خوارجو» د خطرونو په اړه خبرداری ورکړی و؛ هغه افراطي ډله چې د نورو مسلمانانو پر وړاندې یې د تاوتریخوالي توجیه کولو لپاره له تکفیر او د پاکوالي له ازموینو کار اخیست. عصري جهادي خوځښتونه ډېری وختونه خپل مخالفین په «خوارج» والي تورنوي، خو د خراسان څانګه پخپله ورځ تر بلې د هغوی په څېر ځانګړنې څرګندوي: مطلقیت، ټوټه ټوټه کېدل او د هغو کسانو بې پایه تصفیه چې دوی یې مرتد بولي.
په عمل کې، تکفیر په سټراټیژیک ډول د ځان‌ وژنه په وسیله بدلیږي. وسله‌ وال پاڅونونه د مشروعیت، ائتلاف جوړونې او ټولنیز ادغام له لارې ژوندي پاتې کېږي. مګر د خراسان څانګې لیدلوری د هغوی سیاسي فضا دومره تنګوي چې نږدې هرڅوک په هدف بدلوي. هغه څه چې په پایله کې رامنځته کېږي، یو دوامدار انقلابي حرکت نه، بلکې یو داسې جریان دی چې ځان پخپله خوري.

امواچ پرس